Które leki można kupić w punkcie aptecznym?

Punkt apteczny to placówka na wsi lub w małej miejscowości, w której nie ma apteki. Może realizować recepty, ale tylko na leki z zamkniętej listy. Na karcie każdego leku piszemy, czy ten lek do niej należy.

Skąd się bierze lista?

Prawo farmaceutyczne (art. 70 ust. 1 i art. 71 ust. 3) każe Ministrowi Zdrowia ustalić wykaz substancji czynnych, które mogą być w lekach sprzedawanych w punktach aptecznych. Aktualny wykaz to załącznik nr 1 do rozporządzenia z 21 grudnia 2021 r. (tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 669). Wykaz wymienia substancje, nie konkretne leki: 762 substancje syntetyczne, 650 homeopatycznych i 196 surowców roślinnych. Do tego dochodzą kryteria, które wyłączają całe grupy leków.

Jak to liczymy dla każdego leku?

Sprawdzamy cztery rzeczy z Rejestru Produktów Leczniczych: kategorię dostępności, substancje czynne, postać i drogę podania oraz kod ATC.

Kategoria. Do punktu aptecznego trafiają tylko leki OTC (bez recepty) i Rp (na receptę). Leki Rpz, Rpw i Lz są wyłączone zawsze.

Substancje. Każda substancja czynna leku musi być w wykazie. Sole, estry i izomery liczą się jak substancja podstawowa. Jeśli choć jedna substancja jest poza wykazem, lek nie może być w punkcie.

Postać. Leki do wstrzykiwań i infuzji są wyłączone, nawet gdy substancja jest w wykazie. Wyjątki: insuliny, heparyny drobnocząsteczkowe, szczepionki, woda do wstrzykiwań i kilkanaście substancji wymienionych wprost (między innymi adrenalina, diklofenak, ketoprofen, metamizol, lidokaina 1% i 2%, witaminy B1, B6 i B12). Dlatego semaglutyd w tabletkach może być w punkcie, a ten sam semaglutyd we wstrzykiwaczu nie.

Grupa leków. Wyłączone są leki przeciwnowotworowe i immunosupresyjne, alergeny, surowice, środki odurzające i psychotropowe oraz cała grupa ATC N05 i N06 (leki psychotropowe i psychoanaleptyczne), poza czterema wyjątkami: duloksetyna, hydroksyzyna, piracetam i winpocetyna.

Przypadki sporne i jak je rozstrzygamy

Kilka substancji jest w wykazie, a jednocześnie łapie się na wyłączenie: kodeina (środek odurzający) oraz leki z grupy N05 i N06, na przykład melatonina, miłorząb i kozłek lekarski. Rozporządzenie nie mówi, która zasada ma pierwszeństwo, a nie znamy stanowiska Inspekcji Farmaceutycznej. W takich przypadkach kierujemy się praktyką: katalog KS-BLOZ firmy KAMSOFT, na którym pracują programy apteczne w Polsce, ma własne oznaczenie „punkt apteczny" i to ono decyduje, czy program pozwoli sprzedać lek w punkcie. Dla leków spornych podajemy to oznaczenie i piszemy o tym wprost w uzasadnieniu. Gdy lek nie ma jeszcze wpisu w KS-BLOZ, zostaje „zależy od interpretacji przepisów".

W praktyce KS-BLOZ dopuszcza w punktach aptecznych melatoninę, miłorząb, ziołowe leki uspokajające oraz leki bez recepty z kodeiną (do 15 mg w tabletce), a nie dopuszcza leków na receptę z kodeiną. Poza przypadkami spornymi nasze reguły i oznaczenie KS-BLOZ zgadzają się w około 97 procentach rejestracji; różnice dotyczą głównie leków, których substancje są w rejestrze zapisane nietypowo, i szczepionek.

Czego ta informacja nie mówi?

To, że lek może być w punkcie aptecznym, nie znaczy, że konkretny punkt go ma. Punkt nie ma obowiązku trzymać całego wykazu. Informacja nie dotyczy też sklepów zielarskich i sklepów ogólnodostępnych, które mają osobne, krótsze listy. Przy lekach na receptę nie sprawdzamy wykazu A (venena) Farmakopei Polskiej, bo nie jest publicznie dostępny w formie danych; w praktyce dotyczy to nielicznych substancji.

Wykaz zmienia się rozporządzeniami zmieniającymi (ostatnie w maju 2025 r.). Po każdej zmianie przeliczamy status dla wszystkich leków. Błąd zgłoś przez stronę „Zgłoś błąd".